Karadeniz kuzeyinden Dogu Avrupa ve Balkanlara ilerleyen Türk boylari karakterlerine uygun olarak yazili degil sözlü gelenegi benimsemislerdir Bu da onlarin isimleri, kimlikleri, kültür ve sosyo ekonomik hayatlari hakkindaki bilgilere ulasmayi hayli güc kilmaktadir. Ancak tüm bunlara ragmen eldeki veriler, Gagauzlarin bir Türk toplulugu oldugunu, bölgeye göc eden Hun, Ogur, Avar, Kipcak, Pecenek, Oguz, Selcuklu ve Osmanli Türklerinden meydana geldigini, kendi iclerinde Dobruca, Besarabya, Bucak, gibi Romanya ve Ukraynanin cesitli bölgelerine tarihi sürec icinde dagildiklarini ve zamanla ic ice gecerek Gagavuz kimligini tesekkül ettirdiklerini göstermektedir.

Gagauzlarin tarihini yalniz Selcuklulara veya tek basina Kuzey-Dogu Bulgaristanla Balkanlarin cesitli bölgelerine yerlesmis Hun, Oguz, Pecenek ve Kuman Türklerine baglamanin dogru olamayacagini, bu cografyaya 10-13. yüzyillar arasinda yüz binlerce kisilik Türk göcünün oldugunu, bunlarin büyük bölümünün Slavlasarak Türklüklerini kaybettiklerini, bir kisminin

Hiristiyanlasmasina ragmen dilleri sayesinde mill kimliklerini koruyabildiklerini düsünüyoruz.

Sonuc olarak; Gagauzlar, Dogu Avrupaya Hazar Denizinin kuzeyinden gelen Iskit, Hun, Avar, Ogur, Bulgar, Kuman Kipcak, Pecenek ve Oguz Uz Türkleri ile Hazar Denizinin güneyinden Dobrucaya göc eden sonrasinda ise Hristiyanligi kabul eden Oguz Selcukluve Osmanli Türklerinin olusturdugu, en az 2500 yillik gecmise sahip bir Türk toplulugudur. Aslinda mevcut dilbilimsel, kültürel bütün veriler, Gagauzlarin Türklügü, kanitlamaya gerek duyulmayacak kadar acik, net ve saglamdir.